Estetologia Medyczna i Kosmetologia

e-ISSN 2084-2007 • DOI: 10.14320/EstetolMedKosmetol • Open Access

Home | Artykuły | Rada Naukowa | Redakcja | Dla Autorów | Reklama | Kontakt | English

Kosmetologia i jej działy - zestawienie definicji

Radosław Śpiewak

Zakład Dermatologii Doświadczalnej i Kosmetologii, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków

Sugerowany sposób cytowania: Śpiewak R. Kosmetologia i jej działy - zestawienie definicji. Estetol Med Kosmetol. 2013; 3: 006.pl. DOI: 10.14320/EMK.2013.006.pl

Streszczenie

W polskich słownikach, a nawet podręcznikach kosmetologii nie ma spójnej definicji kosmetologii. W związku z tym, na podstawie przeglądu literatury i badań rozumienia tego terminu przez studentów kosmetologii zaproponowana została następująca autorska definicja: Kosmetologia to dziedzina zajmująca się badaniem, opisywaniem, pielęgnowaniem, przywracaniem oraz zwiększaniem atrakcyjności fizycznej ciała ludzkiego za pomocą interwencji (zabiegów i preparatów) kosmetycznych. W zakresie poznawczo-opisowym kosmetologia opiera się na metodologii nauk przyrodniczych (chemii, biologii, biofizyki, medycyny), antropologii i antropometrii, socjologii, psychologii oraz estetyki i filozofii. W zakresie interwencyjnym celem kosmetologii jest poprawa fizycznej atrakcyjności człowieka za pomocą metod nieinwazyjnych (kosmetyki, zabiegi pielęgnacyjne, interwencje dietetyczne, rehabilitacja). Ponadto w pracy przedstawiono definicje poszczególnych dziedzin kosmetologii: kosmetologia pielęgnacyjna, kosmetologia lecznicza, kosmetologia upiększająca, trychologia pielęgnacyjna, chemia kosmetyczna (chemia kosmetyków), receptura kosmetyczna, technologia kosmetyczna, toksykologia kosmetyków, fitokosmetologia, dietetyka i zasady prawidłowego żywienia w kosmetologii, promocja zdrowia w kosmetologii.

Słowa kluczowe: kosmetologia, podział, dziedziny kosmetologii, obszary kosmetologii, definicje, terminologia kosmetologiczna

| English abstract |

Wstęp

Definicji kosmetologii darmo szukać w polskich słownikach, a nawet w podręcznikach kosmetologii. Brak logicznie i jednoznacznie brzmiącej definicji tego terminu może między innymi prowadzić do sporów kompetencyjnych różnych grup zawodowych. Choć termin „kosmetologia” pojawił się w literaturze polskiej już na początku lat siedemdziesiątych [1], do tej pory nie istnieje jego definicja słownikowa, a nieliczne opublikowane definicje wydają się być tworzone doraźnie na potrzeby chwili. W polskiej literaturze istnieje sześć dzieł, które w tytule zawierają słowo „kosmetologia” bez uwzględnienia szerszego kontekstu znaczącego – żadne z nich nie definiuje tego terminu [2-7]. Można by zatem przyjąć, że ani osoby tworzące podręczniki dla kosmetologów, ani kosmetolodzy nie wiedzą czym zajmuje się ich dziedzina, a także co należy do zakresu obowiązków oraz kompetencji przedstawicieli tego zawodu. Również definicje tworzone przez laików nierzadko wprowadzają w błąd odbiorców, będąc tym samym źródłem nieporozumień. Niektóre z nich przedstawiają kosmetologię jako dziedzinę dermatologii, a kosmetologa jako osobę odpowiedzialną za leczenie stanów chorobowych skóry w tym z użyciem zabiegów chirurgicznych [8]. Stworzenie racjonalnej, akceptowalnej i w pełni zrozumiałej dla jej użytkowników definicji jest niezbędnym warunkiem rozwoju tej dziedziny. Problem pogłębia także brak uregulowań prawnych tego zawodu, co uniemożliwia ścisłe określenie kompetencji kosmetologa oraz zakresu dziedzin kosmetologii [9]. Jedyne istniejące uregulowanie kosmetologów występuje na poziomie standardów kształcenia: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w standardach kształcenia określa, że absolwent studiów magisterskich na tym kierunku powinien być przygotowany nie tylko do „wykonywania zabiegów kosmetycznych, pielęgnacyjnych i upiększających, ale także do ścisłej współpracy z lekarzem dermatologiem w zakresie pielęgnacji skóry zmienionej chorobowo, (...) oceny jakości surowców i preparatów kosmetycznych oraz współdziałania w procesie rejestracji kosmetyków oraz współpracy z firmami produkującymi preparaty kosmetyczne pielęgnacyjne i profesjonalne” [10]. Nie przenosi się to jednak na prawne uregulowanie zawodu kosmetologa. Próby zmiany prawnej sytuacji tego zawodu podjęto w 2005 roku, jednak działania te zostały zaniechane pod koniec 2011 roku. Kosmetolodzy oraz studenci tego kierunku odczuwają niepokój związany z brakiem uregulowań prawnych zawodu [11].

Ponieważ określenie ram prawnych zawodu wymaga jednoznacznego jego zdefiniowania, skłoniło to autora do podjęcia próby stworzenia definicji terminu „kosmetologia”, która w zamierzeniu byłaby zgodna z oczekiwaniami społecznymi i akceptowana przez wszystkich uczestników dyskursu nad zakresem kompetencji i obowiązków osób zawodowo działających w tej dziedzinie. Prezentowane poniżej autorskie definicje są zaproszeniem do dyskusji, która w naszej nadziei doprowadzi do konsensusu i lepszej komunikacji w tym zakresie.

Definicje

Kosmetologia: dziedzina zajmująca się badaniem, opisywaniem, pielęgnowaniem, przywracaniem oraz zwiększaniem za pomocą preparatów kosmetycznych atrakcyjności fizycznej ciała ludzkiego. W zakresie poznawczo-opisowym kosmetologia opiera się na metodologii nauk przyrodniczych (chemii, biologii, biofizyki, medycyny), antropologii i antropometrii, socjologii, psychologii oraz estetyki i filozofii. W zakresie interwencyjnym celem kosmetologii jest poprawa fizycznej atrakcyjności człowieka za pomocą metod nieinwazyjnych (kosmetyki, zabiegi pielęgnacyjne, interwencje dietetyczne, rehabilitacja) [12].

Kosmetologia pielęgnacyjna: dział kosmetologii służący zwiększeniu lub zachowaniu atrakcyjności fizycznej przez poprawę lub podtrzymywanie kondycji skóry i jej przydatków (włosy, paznokcie) przy użyciu preparatów kosmetycznych lub wykorzystaniu urządzeń kosmetycznych.

Kosmetologia lecznicza: dział kosmetologii służący zachowaniu lub przywracaniu atrakcyjności fizycznej przez wspieranie powrotu skóry i jej przydatków do dobrej kondycji po chorobach lub wspieranie procedur lekarskich w przebiegu chorób skóry.

Kosmetologia upiększająca (syn. kosmetologia estetyczna): dział kosmetologii służący poprawie atrakcyjności fizycznej przez bezpośrednią zmianę wyglądu skóry i jej przydatków bez zamierzonego wpływu na ich kondycję. W zakres tego działania wchodzą między innymi zabiegi upiększające oprawę oczu, płytkę paznokcia, depilacja.

Trychologia pielęgnacyjna (syn. trychologia kosmetyczna): kosmetologii zajmujący się sposobami pielęgnacji i stymulacji wzrostu włosów oraz doborem preparatów kosmetycznych do włosów i skóry głowy stosownie do ich rodzaju oraz specyficznych problemów. Trychologię kosmetyczną należy odróżnić od trychologii lekarskiej - domeny, w której dermatolodzy, endokrynolodzy, onkolodzy genetycy i inni specjaliści zajmują się diagnostyką i leczeniem chorób skóry lub ogólnoustrojowych, w których problemy z włosami są objawem lub niepożądanym efektem terapii.

Chemia kosmetyczna (syn. chemia kosmetyków): dział kosmetologii zajmujący się badaniem struktury, właściwości fizycznych oraz chemicznych substancji pod kątem ich możliwych zastosowań jako składników preparatów kosmetycznych.

Receptura kosmetyczna: dział kosmetologii obejmujący zagadnienia związane z recepturą, przygotowaniem form kosmetyków oraz sporządzaniem preparatów kosmetycznych.

Technologia kosmetyczna: dział kosmetologii obejmujący zagadnienia dotyczące postaci kosmetyków, ich wytwarzania oraz właściwości użytkowych.

Toksykologia kosmetyków: dział kosmetologii zajmujący się potencjalną szkodliwością składników kosmetyków.

Fitokosmetologia (syn. fitokosmetyka): dział kosmetologii obejmujący zastosowania naturalnych surowców roślinnych w preparatach kosmetycznych.

Dietetyka i zasady prawidłowego żywienia w kosmetologii: to dział kosmetologii obejmujący zagadnienia dotyczące prawidłowego żywienia, podstawowych składników odżywczych diety oraz ich znaczenia dla skóry i jej przydatków.

Promocja zdrowia w kosmetologii: informowanie i zachęcanie do zachowań sprzyjających zdrowiu przy okazji świadczenia usług kosmetycznych [13].

Rycina 1. Prezentacja działów kosmetologii wzorowana na wcześniej zaproponowanym schemacie działów estetologii medycznej. Rycina stanowi dopełnienie schematu przedstawionego w poprzednim artykule [14].

Podsumowanie

Zdefiniowanie terminu "kosmetologia" oraz wskazanie obszarów działań tej nauki jest niezwykle ważne, by w przyszłości przyczynić się do rozwoju tej dziedziny oraz stać się podstawą do rozstrzygnięcia sporów kompetencyjnych. Wydaje się zatem, że utworzona definicja jest spójna i może zostać powszechnie zaakceptowana przez jej użytkowników oraz osoby zainteresowane, tym samym pomagając uporządkować niejasności wynikających z jej braku.

Piśmiennictwo

1. Jaroszewska B: Kosmetologia. PZWL, Warszawa 197.
2. Adamski Z, Kaszuba A: Dermatologia dla kosmetologów. Urban & Partner Wydawnictwo Medyczne, Poznań 2012.
3. Noszczyk M: Kosmetologia lekarska i pielęgnacyjna. PZWL, Warszawa 2010.
4. Kaniewska M: Kosmetologia Podstawy. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2011.
5. Hawryłkiewicz W, Musiak P, Harupa M. Kosmetologia i trądzik pospolity. Wydawnictwo Indygo Zahir Media, Wrocław 2012.
6. Goliszewska A: Kosmetologia pielęgnacyjna. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia, Warszawa 2011.
7. Gałuszka G: Kosmetologia w życiu człowieka. Kieleckie Towarzystwo Edukacji Ekonomicznej, Kielce 2013.
8. Anonim: http://pl.wikipedia.org/wiki/Kosmetologia. Dokument elektroniczny (stan na dzień 02.03.2014)
9. Dębska O, Dębski S, Śpiewak R: Regulacje prawne zawodu kosmetologa: Więcej pytań niż odpowiedzi. Estetol Med Kosmetol 2012; 2(3): 72-76. DOI: 10.14320/EMK.2012.015.
10. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. Załącznik nr 58 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kosmetologia. Dziennik Ustaw z 2007 r. nr 164, poz. 1166.
11. Dębska O, Plichta D, Śpiewak R: Motywacje, aspiracje edukacyjne i zawodowe oraz poziom kompetencji słuchaczy studiów magisterskich na kierunku kosmetologia Uniwersytetu Jagiellońskiego. Estetol Med Kosmetol 2012; 2(1): 28-32. DOI: 10.14320/EMK.2012.006.
12. Śpiewak R. Ocena skuteczności zabiegów w estetologii medycznej i kosmetologii: Jak zmierzyć obiektywnie wrażenia subiektywne? Acad Aesthet Anti-Aging Med 2013; (4): 3-12.
13. Plichta D, Śpiewak R: Edukacja zdrowotna i promocja zdrowia w gabinecie kosmetologicznym. Estetol Med Kosmetol 2012; 2 (2): 44-49. DOI: 10.14320/EMK.2012.009.
14. Śpiewak R: Estetologia medyczna, medycyna estetyczna, dermatologia estetyczna, chirurgia estetyczna, ginekologia estetyczna, stomatologia estetyczna - definicje i wzajemne relacje poszczególnych dziedzin. Estetol Med Kosmetol 2012; 2(3): 69-71. DOI: 10.14320/EMK.2012.014.

r e k l a m y

Estetologia Medyczna i Kosmetologia online - www.estetologia.pl
Open Access, online ISSN 2084-2007; DOI: 10.14320/EstetolMedKosmetol
Wydawca udziela zgody na korzystanie z tego serwisu w celach niekomercyjnych wyłącznie pod warunkiem akceptacji regulaminu
oraz respektowania praw autorskich. Wszelkie inne zastosowania wymagają pisemnej zgody wydawcy.
Document created: 22 April 2013, last updated: 1 May 2026
© Radosław Śpiewak Instytut Dermatologii